ኦሮሚኛ ተጨማሪ የፌዴራል ቋንቋ! ለፕሮፈሰር ጌታቸው ኃይሌ የተሰጠ መልስ (ባይሳ ዋቅ-ወያ)

Source: http://ethioforum.org/amharic/%E1%8A%A6%E1%88%AE%E1%88%9A%E1%8A%9B-%E1%89%B0%E1%8C%A8%E1%88%9B%E1%88%AA-%E1%8B%A8%E1%8D%8C%E1%8B%B4%E1%88%AB%E1%88%8D-%E1%89%8B%E1%8A%95%E1%89%8B-%E1%88%88%E1%8D%95%E1%88%AE%E1%8D%88%E1%88%B0/

“የቋንቋዎች ትምህርት አስፈላጊነት” በሚል ርዕስ ፕሮፌሰር ጌታቸው ኃይሌ በቅርቡ በኢትዮ ሚዲያ ገጽ ላይ ያሰፈሩትን የግል አስተያየት ካነበብኩ በኋላ፣ ኦሮምኛን ሁለተኛ የፌዴራሉ የመሥርያ ቋንቋ የማድረግ ጥያቄ ባግባቡ የተረዱት ስላልመሰለኝ፣ በበኩሌ በሳይንስ…

Share this post

2 thoughts on “ኦሮሚኛ ተጨማሪ የፌዴራል ቋንቋ! ለፕሮፈሰር ጌታቸው ኃይሌ የተሰጠ መልስ (ባይሳ ዋቅ-ወያ)

  1. የአቶ/ዶክተር ባይሳ ዋቅ-ወያ ቅሬታ
    ጌታቸው ኃይሌ
    አቶ/ዶክተር ባይሳ ዋቅ-ወያ “የቋንቋዎች ትምህርት አስፈላጊነት” በሚል ርእስ የጻፍኩትን እንዳልወደዱት
    በጨዋ አማርኛ በረጅሙ ጽፈው ነግረውናል። ለዚህም ምስጋናየን በግል ነግሬያቸዋለሁ። አልፎ አልፎ፥
    የተናገርኩትን ሲጠቅሱ፥ “እንዲህ ብለሃል” በማለት ፈንታ፥ “እንዲህ ማለትህ፥ እንዲህ ለማለት ፈልገህ
    ሳይሆን አይቀርም” ባይሉኝ ደስ ይለኝ ነበር።
    በመልሳቸው ውስጥ ያቀረብኩትን ሐሳቦችና የታሪክ እውነታዎች የሚያፈርስና የሚያስተባብል አንድም
    ነጥብ አላገኘሁበትም። ያልተግባባነው፥ በዚህ ጉዳይ መወያየት “አንዳችን ሌላውን ለማሳመን
    ያልቻልንበት በመሆኑ ላለመስማማት ተስማምተን ኑሮን እንግፋበት” ያሉት ደርሶብን ይሆን? በዚህ
    ጽሑፌ፥ “ምነው እንዲህ ያልኩትን ረሱት?” እያልኩ ለመጠየቅ አስቤ ነበር። ግን ራሴን በመደጋገም ጊዜ
    ከማጥፋትና አንባቢን ከማሰልቸት መቈጠብን መረጥሁ። አንድ ሁለት ነጥቦችን ብቻ በማንሣት ሐሳባቸው
    እኔን የሚደግፍ እንጂ፥ እሳቸው የፈለጉትን እንዳላደረገላቸው አሳይቼ አቆማለሁ።
    ፩. “በኔ ግምት አማርኛ የኢትዮጵያ ብሄራዊ ቋንቋ የሆነው በተፈጥሮያዊ ሂደት አልነበረም አይደለምም። .
    . . ለዚህ ነው አማርኛ የኢትዮጵያ ብሄራዊ ቋንቋ የሆነው በመንግሥት ግፊት እንጂ ፕሮፌሰር እንደሚሉት ”
    ተፈጥሮያዊ መንገድን ተከትሎ” አይደለም ብዬ የምሞግተው። መንግሥት ደግሞ እጁን ማስገባት ብቻ
    ሳይሆን በተግባርም እንዲተረጎም ህገ ደንቦችን አውጥቶ ሥራ ላይ በማዋሉ፣ ለምሳሌ አማርኛን በደንብ
    ባለማወቅ ብቻ ዩኒቬርሲቲ ለመግባት ያልቻሉ ኦሮሞዎች ስፍር ቁጥር አልነበራቸውም።”
    1. አማርኛ የተስፋፋው “ተፈጥሮያዊ መንገድን ተከትሎ ነው።” ታሪካችን የመዘገበው ይኸንኑ ነው።
    የትኛው ሕግ ነው አጼ ዮሐንስንና የትግራይን ሹማምንት በአማርኛ እንዲሠሩ ያስገደዳቸው?
    ኤርትራ የኢጣልያ ቅኝ ግዛት በነበረችበት ጊዜ እንኳን አማርኛ ይሰጥባቸው የነበሩ ትምህርት
    ቤቶች ነበሩ። በአጼ ኃይለ ሥላሴ ዘመን የመንግሥቱ ቋንቋ አማርኛ እንዲሆን መደንገጉን ከሆነ፥
    ያስከተለውን ጉዳት ጭምር ጽፌያለሁ። እሱም ቢሆን፥ አማርኛ ከተስፋፋ በኋላ የሆነውን አጸና
    እንጂ፥ እንዲስፋፋ አላደረገውም። አዎን፥ አማርኛ በትምህርት ቤት ይሰጥ ነበረ። መንግሥት
    የሚሠራበት ቋንቋ በተፈጥሮ በተስፋፋው በአማርኛ ከሆነ፥ መሥሪያውን ቋንቋ ለሠራተኛው
    ማስተማር የሚጠበቅ አይደለም እንዴ!!
    2. በሁሉ ትምህርት ፈተና አልፈው አማርኛን በደምብ ባለማወቅ ዩኒቨርሲቲ መግባት ያልቻሉ
    ኦሮሞዎች ስፍር ቍጥር የሌላቸው መሆናቸውን እንዴት ነው የምናስረዳው?

    Reply
    1. ፫. ላቲን፥ ቁቤ፥ ሳባዊ የሚባሉት የቶቹ ናቸው?
      1. ይኸን ጥያቄ የቋንቋ ጥናት ሞያው የሆነ ሰው ቢመልስልኝ እመርጣለሁ። ሌላው እንደሚፈልገው
      ይቀባጥራል።
      2. ቁቤ የተባለው ላቲን የሚባለው ፊደል ይመስለኛል። የበግ ቆዳ የለበሰ ተኵላ።
      3. ትግራይ ውስጥ በግዕዝ፥ በሳባ፥ በግሪክ ቋንቋና ፊደል ድንጋይ ላይ ተጽፎ ተገኝቷል። ግዕዝ
      ከነፊደሉ ሲቀጥል፥ ግሪክኛና ሳብኛ ከነፊደላቸው አልቀጠሉም። የግዕዝና የሳባ ፊደል የግሪክና
      የላቲን ፊደል እንደሚመሳሰሉት ይመሳሰላሉ። ይኸም ሆኖ፥ አንድ የቋንቋ ምሁር፥ “ላቲን
      ከግሪክ” ወይም “ግሪክ ከላቲን ወሰደ” ብሎ የጻፈውን አላየሁም። የግዕዝና የሳባ ፊደል ከመመሳሰል
      ላይ ሲደርሱ ግን ይሽመደመዳሉ። ሌላውም በደስታ ይሽመደመድላቸዋል። የግዕዝና የሳባ ፊደል
      የተመመሳሰሉት አንዱ ከሌላው ቢወስድ ነው ከተባለ፥ ለምንድን ነው “ይህ የሆነው ሳባውያን
      ከአግዓዝያን ቢወስዱ ነው” ያልተባለው?
      4. ዕድሜ ይስጠን፥ “የላቲን፥ የግሪክ፥ የሳባውያን ፊደል ከግዕዝ ፊደል የተወሰዱ ናቸው”
      የሚባልበት ጊዜ ሩቅ አይሆንም። ምርምሩ ይቀጥላል።

      Reply

Post Comment

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.